Symposium: Koloniale verleden van Nederlandse medische (kennis)instellingen

De Universiteit Utrecht is zich de afgelopen jaren steeds meer bewust geworden van het feit dat het koloniale verleden van Nederland mogelijk nog steeds van invloed is op de huidige wetenschappelijke kennisproductie. Om die reden hebben verschillende faculteiten besloten hun mogelijke bijdrage aan koloniaal onderzoek en beleid te onderzoeken. Aan het UMC Utrecht is een onderzoeksproject gestart naar de rol van de Medische Faculteit Utrecht in het koloniale verleden en de mogelijke implicaties daarvan voor de moderne geneeskunde en de wereldwijde gezondheidszorg.
Op 13 april wordt een symposium georganiseerd over de centrale vraag wat er moet gebeuren ‘na de komma’ (aldus premier Mark Rutte, naar aanleiding van zijn excuses namens de Nederlandse regering). Mocht het bestuur van de Medische Faculteit besluiten excuses aan te bieden voor wat hun voorgangers hebben gedaan, welke verdere stappen zijn dan nodig? Dit symposium brengt onderzoekers, historici en andere experts samen om te reflecteren op de feiten en maatregelen te overwegen om wetenschap en rechtvaardigheid te herstellen.

Locatie: Academiegebouw, Universiteit Utrecht (Domplein 29, 3512 JE Utrecht)
Tijd: 13 april van 9:30-17:00

Aanmelden via deze website voor 6 april.

Programma
Gezondheidseffecten van slavernij: De doorwerking van de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij op de gezondheid van nazaten en de gezondheidszorg
Alana Helberg-Proctor, PhD, MScPH
Object en subject: Koloniale medische collecties en koloniale kennissystemen
Susan Legêne, Em. hoogleraar politieke geschiedenis, Vrije Universiteit Amsterdam, lid managementteam Pressing Matter

Sprekers

Dr. Alana Helberg-Proctor is interdisciplinair sociaal wetenschapper en universitair docent antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. Haar onderzoek richt zich op diversiteit en (on)gelijkheid in de hedendaagse en historische gezondheidszorg en medische wetenschap, met specifieke aandacht voor ‘ras’ en ‘etniciteit’ in biomedisch onderzoek, beleid en zorg in Nederland en Europa. In 2025 deed zij onderzoek voor het ministerie van VWS naar de doorwerking van het trans-Atlantisch koloniaal verleden en slavernij in de gezondheid van nazaten en het Nederlandse zorgstelsel. Daarnaast is zij betrokken bij het KMK-consortium dat de koloniale geschiedenis van de KNAW onderzoekt.

Susan Legêne is emeritus hoogleraar Politieke Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zij was lid van het managementteam van Pressing Matter: Ownership, Value and the Question of Colonial Heritage in Museums (2021–2025), gefinancierd door de Nationale Wetenschapsagenda. Haar belangrijkste focus ligt op de geschiedenis van het Europese kolonialisme, dekolonisatie en mechanismen van in- en uitsluiting binnen het Europese burgerschap. In haar afscheidsrede aan de Vrije Universiteit Amsterdam (20 februari 2026), (No) Peace with the Past – Politics of History Today, betoogt zij dat het verleden geen toevluchtsoord, schuilplaats of troost is, maar een diepe en rijke hedendaagse bron voor dialoog en besluitvorming.