Medisch-historische biografie van arts-masseur Johan Mezger door Peter Jan Margry
Op 7 mei verschijnt het boek Wrijving. Johan Mezger, lijfarts van de Europese elite van historicus Peter Jan Margry bij Prometheus. De medisch-historische biografie gaat over arts-masseur Johan Mezger, die als Amsterdamse slagerszoon Johan Mezger (1838-1909) een onwaarschijnlijke loopbaan kende. Met de in de slagerij van zijn vader opgedane kennis van anatomie, spieren en pezen bedacht hij als jonge gymnastiekleraar een eigen geneeswijze voor de kwetsuren van zijn leerlingen: wrijving, oftewel massage. Als schermleraar en charismatische persoonlijkheid kwam hij in contact met de sociaal hoogste lagen van Nederland. Die maakten het voor hem mogelijk geneeskunde te studeren. De in zijn proefschrift gepresenteerde wrijftherapie werd in de wereld als een geheel nieuwe geneeswijze voor uiteenlopende kwalen omarmd. ‘Mezgerse massage’ raakte met de school die hij maakte in korte tijd in heel Europa buitengewoon populair.
Met zijn uitzonderlijke genezingen stootte deze medische pionier door naar de Europese top en behandelde koninginnen en keizerinnen, onder wie Sisi. Hij wist hen met massages, voor het eerst op het naakte lichaam, en tegelijk als psycholoog, gynaecoloog en seksuoloog te helpen in Amsterdam, Wiesbaden en Parijs. Toch riep zijn werkwijze kritiek op van het medisch establishment, dat hem als charlatan probeerde weg te zetten. Dat nam niet weg dat hij als grondvester van de medische of wetenschappelijke massage en ook als ‘uitvinder’ van de fysiotherapie de geschiedenis is ingegaan.
Wrijving is niet alleen de eerste echte biografie over Johan Mezger, maar ook een ontdekkingstocht door de vaak bizarre negentiende-eeuwse geschiedenis van de geneeskunde en zijn ‘mechanische’ en heilgymnastische specialisaties. De massagepraktijk in Europa en Nederland, de omgang met patiënten en cliënten, de verschillende massagemanipulaties, het komt er allemaal in aan bod. Het verhaal is opgebouwd rond de gedreven en visionaire Mezger, omringd door zijn keurbende aan extravagante patiënten. Het boek laat zien hoe Mezger als een kind van zijn tijd, binnen een nog zoekende en deels nog machteloze medische wereld, naar boven wist te komen om zo een eigen unieke plek te verwerven. Zo kon hij vorm aan zijn tijd geven en drukte hij een stempel op de ontwikkeling van de geneeskunde, de massagetherapie en de fysiotherapie.
Wrijving is geschreven vanuit een cultuurhistorisch en biografisch perspectief en leest
als een intieme en spannende sociomedische geschiedenis van de negentiende eeuw. Een must-read voor alle geïnteresseerden in cultuurhistorie, in het bijzonder voor beroepsgroepen als medici, fysiotherapeuten, manueel therapeuten en masseurs.
